Varak Bakım ve Onarım
- Varaklı Eserin Belgelenmesi
Bakım ve onarımı yapılacak eser üzerinde arşiv araştırması yapılır. Hangi döneme ait olduğu, o dönemin sanat inceliklerinin neler olduğu, kullanılan malzemenin özelliğine ve orijinalliğine bakılır.
Mevcut bilgiler doğrultusunda, hâlihazır durumu fotoğraflanır. Genel bir teşhis konulduktan sonra bakım ve onarımı orijinaline uygun olarak yapılır. Sonuçları belge ve bilgilerle kayıt altına alınır (Resim 3.1).
- Orijinal Malzemeden Varak Yapılması
Onarım ve bakımını yapmaya karar verdiğimiz objeyle ilgili olarak;
- Hangi malzeme üzerine uygulama yapıldığı,
- Malzemenin özelliği,
- Malzemenin bulunma durumu veya yerine alabilecek malzemeler,
- Kullanılan teknik,
- Ne çeşit varak olduğu (gümüş, altın ) ve bunların saflık durumları
tespit edilerek ojinaline uygun altın ve gümüş yaprak hâlindeki varaklar alınarak bakım ve onarımı yapılır.
- Miksiyon Sürme
Varak kaplanacak olan objenin yüzeyi zımparalanarak pürüzsüz bir hâle getirilir. Zımpara aşamasından sonra kırmızı renkte olan ve adına "lambez" denilen kırmızı killi toprak, su ile eritilerek eşya bu karışımla tekrar kaplanır. Kaplanan kilin kurumasından sonra varağın objeye yapışmasını sağlayan miksiyon sürülür.
- Parçaların Kesimi
Miksiyon kuruduktan sonra varak yapılacak zemine ve motife uygun, keskin bıçak veya makasla kesim yapılır. Kesim işlemi güderi üzerinde yapılmalıdır.
Kuruma süresinin sonunda varak kaplanır. Son olarak da "jade" taşından yapılan "mazgala" isimli alet ile parlatılarak kaplama işlemi tamamlanır.
Varaklı eserlerin bakım ve onarımını aşağıda Resim 3.6’da verilen parça üzerinde birlikte yapalım.
- Çerçevede mevcut durumun resmi çekilerek belgelenir.
- Çerçevenin genel temizliği yapılır.
- Fırçayla tozları alınır.
- Non iyonik sabunla obje kirlerden arındırılır.
Objeye tavşan tutkalı sürülerek sağlamlaştırma yapılır.
Eksik hasar görmüş yerlere alçı sürülür.
Düşmüş ve kopmuş parçalar varsa simetrikten kalıp alınarak tamlama yapılır.
Bistüri ve aletlerle rötuşlar yapılır (Resim 3.8, Resim 3.9).
Kuruyan boloların üzerine miksiyon sürülür ve varaklar kesilerek yerlerine yapıştırılır.
Yeni yapılan parçaların bütünlük oluşturması için patina veya gomalak ile eskitme yapılır (Resim 3.11, Resim 3.12).
Kaynak:
BAYKARA Onur, Dolmabahçe Sarayı Kalemkâr ġefi Eğitim Notları, İstanbul, 2006.
CAN Aytül, Dolmabahçe Sarayı Varak Atölyesi Uygulamaları, Staj Notları 2006.
TEKĠNMĠRZA Ferhan, Dolmabahçe Varak Uygulamaları, İstanbul, 2006.
meb.gov.tr
